paid-only post 13 минут унших

Хүнд усны диверс: Гитлерийн атомын бөмбөгийг зогсоосон норвеги залуус

1943 оны хоёрдугаар сард есөн норвеги залуу Германы хамгаалалттай Веморкийн үйлдвэрт нэвтэрч, нацист Германы атомын төсөлд хэрэгтэй хүнд усны төхөөрөмжийг ганц ч сум буудалгүйгээр устгасан юм.

Веморкийн усан цахилгаан станц, 1935
Рьюкан хотын ойролцоох Веморкийн усан цахилгаан станц, 1935 он. Хүнд усны төхөөрөмж энэ барилгын хажуугийн байранд байрлаж байжээ.

1943 оны хоёрдугаар сарын 27-ны шөнө Норвегийн өмнөд хэсгийн Телемарк нутгийн гүн хавцлын ёроолд цагаан цасан хувцас өмссөн есөн залуу хөлдсөн голын мөсөн дээгүүр болгоомжтой гаталж, эсрэг талын бараг босоо хадан ханыг өгсөж эхэлжээ. Тэдний дээр, хавцлын ирмэг дээр, Германы цэргүүдийн хамгаалалтад байсан долоон давхар чулуун барилга сүндэрлэн зогсож байсан бөгөөд түүний хонгил дахь эгнэн байрласан цилиндр хэлбэрийн ган савнуудад дэлхийн цорын ганц томоохон аж үйлдвэрийн аргаар үйлдвэрлэдэг ер бусын бодис хуримтлагдаж байлаа.

Тэр бодис нь хүнд ус байсан бөгөөд холбоотнуудын эрдэмтэд Германы эрдэмтэд түүнийг атомын реактор, магадгүй атомын бөмбөг бүтээхэд ашиглаж болно гэж айж байлаа. Дараагийн хэдэн цагт тэр есөн норвеги залуу Дэлхийн хоёрдугаар дайны хамгийн амжилттай хорлон сүйтгэх ажиллагаануудын нэгийг ганц ч сум буудалгүйгээр гүйцэтгэх болно.

Хавцлын ирмэг дээрх үйлдвэр

Норвегийн Рьюкан хотын ойролцоох Веморк станц 1911 онд ашиглалтад орохдоо дэлхийн хамгийн том усан цахилгаан станц байсан бөгөөд түүний асар их цахилгаан эрчим хүчийг "Норск Хидро" компани агаарын азотоос бордоо үйлдвэрлэхэд ашигладаг байлаа. Тэр үйлдвэрлэлийн нэг үе шатанд усыг цахилгааны тусламжтайгаар задалж устөрөгч гаргадаг байсан бөгөөд 1930-аад оны эхээр Норвегийн эрдэмтэд тэр процессын үлдэгдэл усанд ховор хүнд ус хуримтлагддагийг ашиглан түүнийг ялгаж авах тоног төхөөрөмж зохион бүтээжээ.

"Норск Хидро" компанийг 1905 онд Норвегийн инженер, бизнесмэн Сэм Эйде физикч Кристиан Биркеландтай хамтран байгуулсан бөгөөд Биркеланд цахилгаан нумын тусламжтайгаар агаарын азотоос бордоо гаргах аргыг зохион бүтээсэн байлаа. Өндөр уулсаас урсах Моона голын хүчтэй урсгал, хавцлын огцом налуу тэр процесст шаардлагатай асар их цахилгааныг хямд үйлдвэрлэх боломж олгосон бөгөөд хэдхэн жилийн дотор гүн хавцлын ёроолд хэдэн мянган хүн амьдардаг Рьюкан хэмээх аж үйлдвэрийн хот бий болжээ. Хавцал маш гүн тул өвлийн улиралд хотод нарны гэрэл хэдэн сарын турш огт тусдаггүй байжээ.

Хүнд ус бол энгийн уснаас бараг ялгаагүй харагддаг ч түүний молекул дахь устөрөгчийн атом бүр нэмэлт нейтронтой байдаг тул энгийн уснаас арав орчим хувиар хүнд байдаг. Байгалийн усанд энэ молекул маш бага хэмжээгээр байдаг тул түүнийг ялгаж авахад асар их цахилгаан эрчим хүч шаардагддаг байсан бөгөөд Веморкийн хямд, их хэмжээний эрчим хүч л тэр үед үүнийг аж үйлдвэрийн хэмжээнд хийх боломжийг олгож байжээ.

Энэ нийтлэлийг зөвхөн төлбөр төлсөн уншигчид зориулсан

Үргэлжлүүлэн уншихын тулд бүртгүүлнэ үү

Төлбөрийн хуудас бэлдэж байна…