paid-only post 14 минут унших

Ниневе унасан нь: Ассирийн нийслэлийн сүүлчийн зун

МЭӨ 612 оны гурван сарын бүслэлт Ассирийн нийслэлийг нураав. Харин хааны үхэл, Харраны сүүлчийн тэмцэл, шавар самбаруудад үлдсэн хотын түүх илүү урт байлаа.

Жон Мартины Ниневегийн мөхлийг төсөөлөн дүрсэлсэн XIX зууны уран бүтээл
Жон Мартин, «Ниневегийн мөхөл». XIX зууны уран сайхны төсөөлөл; МЭӨ 612 оны хотын бодит дүр төрхийг сэргээн байгуулсан зураг биш. Жон Мартин; хуулбарын гэрэл зураг: (Mu-tamajo) むーたんじょ. CC BY-SA 4.0.

Британийн музейд хадгалж буй бор өнгийн шавар самбар дээр нэгэн их хотын төгсгөлийг хэдхэн мөрөөр тэмдэглэжээ. Набополассарын хаанчлалын арван дөрөвдүгээр он. Симану сараас Абу сар хүртэлх гурван сарын бүслэлт. Ассирийн хаан Син-шар-ишкуны үхэл. Хот, сүмийн олз. Дараа нь эвдэрч, элэгдсэн гадаргуу дээрх бичээс дахин тасарна. Хааны нийслэл сүйрсэн түүх ингэж, ялсан талын товч бүртгэл болон үлджээ.[1, 2]

Энэ бол МЭӨ 612 оны Ниневе юм. Өнөөгийн Иракийн Мосул хотын дотор орших түүний тууринд хаадын ордон, номын сан, сүрлэг хэрмийн үлдэгдэл бий. Ассирийн цэрэг олон хотын хэрмийг нурааж, ялалтынхаа дүрсийг эндхийн ордны хананд сийлүүлдэг байсан бол тэр зун нийслэл нь өөрөө Вавилон, Мидийн хамтарсан цэргийн бай болов. Уналтыг нь ганц шөнийн түймэр, завхай хааны шийтгэл болгон өгүүлэхэд амархан ч шастирт үлдсэн дайны мөрийг дагахад өмнөх жилүүдийн ухралт, дахин дайралт, дайснуудын тохиролцоо, нийслэлээ алдсан ч үргэлжилсэн тэмцэл гарч ирдэг.

Тигрийн эрэгт босгосон сүр хүч

Ниневе Ассирийн нийслэл болохоосоо олон мянган жилийн өмнө хүн суурьшсан газар байсан тул Сеннахериб хаан МЭӨ VIII зууны төгсгөлд түүнийг орд өргөөнийхөө төвөөр сонгохдоо хоосон талбайд шинээр хот байгуулаагүй юм. Хуучин шүтээн, суурин, зам харилцаанд эзэнт гүрний шинэ байгуулалтыг нэмж өргөжүүлсэн нь түүний ажлын цар хүрээг улам том болгожээ. Өнөөдөр Куюнжик, Неби Юнус гэж нэрлэдэг хоёр гол толгод, тэдгээрийн дундуур урсах Хоср гол, Тигрийн хөндий хотын байршлыг таних үндсэн баримжаа хэвээр байна.[3]

Сеннахерибийн үед өргөжсөн Ниневегийн талбай ойролцоогоор 750 га, гадуурх хэрмийн нийт урт 12 орчим километр байв. Тэр хэрмийн цаана хааны сүрийг үзүүлэх байгууламжуудаас гадна ус татах суваг, хүн амыг тэжээх газар нутаг, хотод орж гарах гарцуудын хэрэгцээ байлаа. Их хотын амьдрал ордны босгоор дуусдаггүй. Хааны барилга томрох бүрд түүнийг босгох хөдөлмөр, хүнс, чулуу, модыг хаанаас хэрхэн авчрах асуудал дагалдана. Ниневегийн усан хангамжийг өргөтгөсөн ажил ч ийм хотыг тогтоон барих оролдлогын нэг хэсэг байжээ.[3]

1874 оны атласт тэмдэглэсэн Ниневе, Мосул, Тигр мөрөн болон ойр орчмын туурь
Ниневе, Мосул болон ойр орчмын тууриудыг үзүүлсэн 1874 оны атласын зураг. Тигрийн хоёр эргийн байршил, Хорсабад ба Нимрудын тусдаа газруудыг харж болно. Зургийн нэр, тэмдэглэгээ нь XIX зууны судалгааны үеийнх. Уильям Смит, Жорж Гроув нарын редакторласан Atlas of Ancient Geography (1874); Princeton University / Wikimedia Commons. Public domain.

Сеннахериб эцэг Саргон II-ынхаа байгуулсан Дур-Шаррукин хотод суухын оронд Ниневег сонгож, өмнөх барилгын суурин дээр «Өрсөлдөгчгүй ордон» хэмээн нэрлэсэн өргөө босгов. Ордны хаалганд хүний толгойтой далавчит аварга бухнууд зогсож, өрөөнүүдийн чулуун хавтан дээр хааны аян дайныг дүрсэлсэн нь зочинд хаашаа ирснийг нь сануулах байлаа.

Энэ нийтлэлийг зөвхөн төлбөр төлсөн уншигчид зориулсан

Үргэлжлүүлэн уншихын тулд бүртгүүлнэ үү

Төлбөрийн хуудас бэлдэж байна…