Помпей: Нэг өдрийн дотор үнсэн дор булагдсан хот

Манай эриний 79 оны нэгэн өдрийн үд дунд Неаполийн булангийн хойд хязгаарт, Мизен боомтод байрласан Ромын флотын командлагч Ахмад Плинийн гэрт түүний эгч гүйн орж ирээд, булангийн нөгөө эрэгт, Везувий уулын зүгт урьд хэзээ ч харж байгаагүй хачин хэлбэртэй асар том үүл гарч ирснийг дуулгажээ. Тухайн үед арван долоо, арван найман настай байсан Плинийн дүү хүү хожим түүхч Тацитад бичсэн захидалдаа тэр үүлийг хамгийн ихээр нарс модтой адилтгасан бөгөөд «маш өндөр их бие мэт дээшээ урган гарч, оройдоо мөчир мэт салаалан дэлгэрч байв» гэж дүрсэлжээ.

Тэр үүлний доор, булангийн өмнөд эрэгт орших Помпей хэмээх дундаж хэмжээний Ромын хотын хэдэн мянган оршин суугч яг тэр мөчид амьдралынхаа сүүлчийн өдрийг туулж байгаагаа мэдээгүй байлаа. Хоёрхон хоногийн дараа хот бүхэлдээ хэдэн метр зузаан үнс, чулуун дор булагдаж, хүн төрөлхтний ой санамжаас арван долоон зуун жилийн турш алга болох бөгөөд дахин нээгдэхдээ эртний ертөнцийн өдөр тутмын амьдралыг агшин зуурын гэрэл зураг мэт хадгалан үлдээсэн хамгийн гайхамшигт дурсгал болон хувирах болно.

Наран доорх хот

Помпей бол Ромын эзэнт гүрний томоохон хот биш, харин Кампани мужийн үржил шимт хөрс, далайн худалдаагаар баяжсан, арав, арван хоёр мянга орчим оршин суугчтай, тансаг байшингууд, хэд хэдэн халуун усны газар, хоёр театр, амфитеатр, олон арван уушийн газар, талх нарийн боовны газартай амьдрал бялхсан хот байлаа. Түүнийг анх осканчууд үүсгэн байгуулж, хожим самнитчууд эзэмшиж байсан бөгөөд манай эриний өмнөх 80 онд Ромын жанжин Сулла хотыг эзлэн авч, Ромын колони болгон, хотын ивээн тэтгэгч дарь эхээр Венераг тодруулжээ.

Хотын баялгийн үндэс нь дарс, оливын тос, загасны исгэлэн шүүс байсан бөгөөд Сарно голын амсар дахь боомтоор эдгээр бараа Газрын дундад тэнгисийн өнцөг булан бүрт тээвэрлэгддэг байв. Везувий уулын энгэрт ургасан усан үзмийн тариалан бүс нутгийн хамгийн нэр хүндтэй дарсыг гаргадаг байсан нь хувь заяаны нэгэн хэлбэрийн егөөдөл мэт санагдана: хотыг тэжээж байсан хөрс нь өөрөө галт уулын үнсээр үржил шимтэй болсон бөгөөд тэр галт уул нь эцэстээ хотыг устгах байлаа.