"Түвдэн хүүг надтай биччих, хийтэй бол хий нь арилаг"

“Боохой” хэмээн алдаршсан Данзан арслангийн сонирхолтой түүхийг Д.Нацагдоржийн нэрэмжит шагналт зохиолч, бөх судлаач Ш.Мягмар гуайн бичсэн "Их аваргыг тодруулсан арслан" нийтлэлийг уншигч та бүхэндээ толилуулъя.

Ширвээ хар сахалтай, ханхар том биетэй, хэн ч харсан сүрдмээр сайхан эрийг хүмүүс тойрон шавж, үгийг нь газар гээхгүй гэсэн аятай, бүр зарим нь амаа ангайн, хүзүүгээ далжийлган чагнана. Дорнодын гулзгай Дамчаа, Завханы урт гарт Лхагва, Архангайн Төрбат гээд амныхаа хүүхдэд тахимаа амттай идээ шиг таваглаад өгчихгүй хашрууд байхад над мэт нь найм хавьцаа үлдвэл болох нь тэрээ гэж хуучлах өнөөх эрийг явахаар завдахад хүмүүс хүндэтгэн зам тавьж өглөө. Энэ бол Сэлэнгийн Боохой хэмээн улс даяар алдаршсан Данзан арслан улсынхаа наадамд барилдахаар ирсэн нь энэ ажгуу. Улс хувьсгалын наадамд (1933 онд) өөрөө үзүүрлэж, улаанбор морь нь гуравт хурдалж цог золбоотой гялалзаж явсан өдрүүд нүдний өмнө ирэлзэн үзэгдэх шиг болоход Данзан арслан унаа морио усалж, нурууг нь амраахаар Туул голын хөндийг уруудан галгиулжээ.