Манж Го-гийн тоглоомын улстай Монгол Улс хилийн будлианыг шийдэх гэж оролдсон нь

Манжуурын Бага хурал ба Манж Го-гийн тоглоомын улстай Монгол Улс хилийн будлианыг шийдэх гэж оролдсон нь

Японы Квантуны арми Манжуурыг бүрэн эзэлснийхээ дараа 1932 онд Манж-Го хэмээх тоглоомын улсыг байгуулав. Манж Го улс Монголын гурав дахь хөрш орон болон хил залгаа оршиж, нийтдээ 700 км урт газраар БНМАУ-тай шууд хиллэх болсон бөгөөд хил хязгаарын зурвасын асуудлаар маргаан үүсгэж эхэлсэн юм. Япон-Манж Гогийн тал хилийн мөргөлдөөнийг хилийн шугам тодорхой бус байгаагаас үүдэлтэй хэмээн үзэж байв. Угтаа 1915 оны Хиагтийн гэрээнээс хойш 1945 он хүртэл Монгол нутгийн хил хязгаарыг нарийвчлан авч үзээгүй. Хиагтийн гэрээний 11-р зүйлд тэмдэглэсэнчлэн хил хязгаарыг зүүн зүгт Хөлөн буйрын хязгаар, Өмнө зүгт Шинжиан мужийн хавь, Баруун зүгт Алтайн хязгаар лугаа зах нийлсэн Халхын 4 аймаг ба Ховдын хязгаарын олон хошуудын хилээр тогтоож байв.

БНМАУ-ын зүүн талаар хил залгаснаар Квантуны арми Халхын гол, Буйр нуурын районд хэмжилт явуулж Манж Го-гийн хилийн шугамыг дур зоргоор тайлбарлах нь ихэслээ. Ялангуа 1930-аад оны дунд үеэс эхлэн хилийн шугамыг дур зоргоор тайлбарлах болсон нь цаашид хилийн будлиан үүсэх шалтгаан болсон гэж Японы түүхч Хата Икухико тэмдэглэн бичсэн байдаг. Квантуны арми 1933 оны үеэс эхлэн Халх гол, Буйр нуур орчмоор Манж Го-гийн хилийг тодотгох зорилгоор хэмжилт хийхдээ хилийн шугамыг Халх голоор зурах нь зүйтэй гэж үзэж байв.

Японы тоглоомын улс Манж Го ийнхүү хилийн маргаантай асуудлаар түрий барин Монголын хил дээр өдөөн хатгалт явуулж, нэг бол эв найрамдал тогтоох, нэг бол эзлэн түрэмгийлэх бодлого баримталж байсан нь харагдаж байгаа юм. 

1931 оны есдүгээр сард ЗХУ-ын Гадаад хэргийн Ардын комиссариатын орлогч дарга Л.М.Карахан “Япончууд Манжуурыг түрэмгийлэн эзэлж, урагш Барга болон БНМАУ-ын хил дээр өдөөн хатгалт үүсгэж болзошгүй тул дорнод хилд анхаарлаа хандуулах нь чухал” гэдгийг БНМАУ-д суугаа А.Я.Охтинд анхааруулж байжээ.